ابو القاسم سلطانى
34
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
رازيانه ، منشعب و گل آن [ ريز و سفيد ] * مانند شبت مجتمع به صورت تاج و ريشه آن به درازاى سه انگشت و به ضخامت انگشت [ سفيد و شيرين ] ( * ) مىباشد . بعضى گمان دارند اگر شتر از آن بخورد زهر جانوران موذى در او اثرى ندارد . لذا دانه گياه را با شراب مخلوط نموده در موارد گزيدگى از آن مىخورند ( 1 * ) . رازى ( 2 * ) به نقل از ديوسكوريد و ابن سينا ( 3 * ) تحت عنوان " رعى الابل " همان اثرات درمانى را براى گياه ذكر مىنمايند . ابن بيطار نيز ذيل رعى الابل مىنويسد : " ديسقوريدوس فى الثالثه الافوبسقون و السريانيون يسمونه رعياديلا و هو نبات . . . الى آخر " ( 4 * ) و سپس مىنويسد جالينوس در ششم گويد قوت اين گياه گرم و لطيف است و در درجه دوم گرمى قرار دارد ( 5 * ) . آن را " سنانى " مىنامند جوشانده آن موى را سياهرنگ مىكند در سيلان رطوبت رحم ( لكوره ) سودمند است . مضر احشاء و اعصاب و مصلح آن قرفه و سنبل الطيب مىباشد ( انصارى : 6 * ) . رعى الابل نزد ما به " شوك الجمال " معروف مىباشد و آن بازكننده سدد ، زايلكننده خلطهاى سرد و نفخ غليظ است و پادزهر سم جانوران موذى مىباشد . ماليدن آن با سركه ورمهاى سرد و جويدن آن درد دندان را از بين مىبرد و در گرممزاجان باعث سردرد مىشود ( داود انطاكى : 7 * ) . مخلوط آن با حنا موى سر را دراز مىكند ولى زود سفيد مىشود در تنگى نفس و بواسير سودمند و مخلوط آن گرم و خشك است . مقدار خوراك برگ و دانه آن تا 5 گرم مىباشد ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 8 * ) . تركيبات شيميائى : گياه داراى الكالوئيد Echinocine و دانهها محتوى 25 تا 30 درصد روغن قابل استخراج مىباشد . خواص درمانى و موارد مصرف : مقوى ، در ضعف عضلانى ، فلج دست و پا و تب و اسهال مصرف مىشود . مصرف بيش از اندازه موجب اسپاسم مىشود . ( * ) - مطالب داخل [ ] از مخزن الادويه ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 3 ص 270 ش 65 ( 2 * ) - الحاوى ج 20 ص 534 ( 3 * ) - قانون عب 428 ( 4 * ) - بطور كامل نقل شده است ( 5 * ) - جامع مفردات ج 2 ص 141 ( 6 * ) - اختيارات 189 ( 7 * ) - تذكره 168